Rozdział 2: Od „obowiązku” do „spełnienia”. W jaki sposób osiągnąć poczucie satysfakcji w środowisku hybrydowym?

Niezauważany,
nie istniejesz.

Wszyscy wiemy, że model hybrydowy już dawno przestał być alternatywą, a stał się koniecznością. Z jednej strony oferuje elastyczność i oszczędność czasu, z drugiej – stawia wyzwania związane z izolacją społeczną i utrzymaniem zaangażowania zespołu. Czy praca może stać się źródłem radości, a nie tylko obowiązkiem? W jaki sposób zbudować środowisko, które wspiera „flow" – stan pełnego zaangażowania i satysfakcji z pracy? Odpowiedzi można szukać w filozoficznych refleksjach i praktycznych zmianach – od indywidualizacji przestrzeni biurowej po budowanie kultury organizacyjnej opartej na uznaniu i przynależności. Zanurzmy się w poszukiwanie modelu, który łączy efektywność z ludzką potrzebą bycia dostrzeganym i docenianym.

‍„Telework won't work for everyone, but it might work for many more people than currently use it. It's a matter of management vision, understanding how to use the technology, and being willing to change”
‍
- Jack Nilles

Zapoznanie z definicją:

Immersyjność

odnosi się do stopnia zanurzenia użytkownika w danym środowisku

‍

"The more immersive and interactive an experience is, the more memorable it becomes, and the more deeply it impacts the participant."
Ralph Koster

‍

W szyldzie naszego wydarzenia znajdujemy termin immersji. Dlaczego? Immersja to termin, który odnosi się do stopnia, w jakim osoba jest zaangażowana w doświadczenie, środowisko lub aktywność, często do tego stopnia, że przestaje być świadoma otaczającej rzeczywistości. Immersja może występować w różnych kontekstach, takich jak gry komputerowe, wirtualna rzeczywistość, literatura, film, sztuka, a nawet w codziennych sytuacjach.

Podczas uczestnictwa w grach komputerowych, zwłaszcza tych z otwartym światem lub wirtualną rzeczywistością (VR), immersja odnosi się do stanu, w którym gracz jest tak zaangażowany w grę, że odczuwa, jakby naprawdę był częścią wirtualnego świata. Może to być wspierane przez zaawansowaną grafikę, dźwięk przestrzenny, interakcje z otoczeniem czy narrację.

Czytając książki osoba może doświadczyć immersji, gdy zostaje całkowicie pochłonięta przez fabułę, wyobrażając sobie, że znajduje się w świecie przedstawionym przez autora, utożsamiając się z bohaterem, „wnikając” w czas i miejsce akcji dzięki swojej wyobraźni.

W filmach, zwłaszcza w kinie 3D lub z bogatą ścieżką dźwiękową, immersja może polegać na wciągnięciu widza w akcję, tak że zapomina o otaczającej go rzeczywistości.

Poczucie immersji, zanurzenia, może również występować w bardziej indywidualnych sytuacjach, na przykład podczas medytacji, gdy osoba jest tak skoncentrowana na jednym bodźcu (np. oddechu), że wyłącza inne myśli i odczucia.

W kontekście pracy oraz miejsca pracy, pojęcie immersji odnosi się do stopnia zaangażowania pracownika w wykonywane zadania. Otaczające go środowisko pracy, ma również wiele wymiarów, obszarów, które się przenikają.

Zaangażowanie i koncentracja:

Immersja w pracy może prowadzić do stanu tzw. „flow", czyli głębokiej koncentracji i zaangażowania, gdzie pracownik jest całkowicie pochłonięty wykonywanym zadaniem. W tym stanie praca staje się niemal automatyczna, a czas mija niepostrzeżenie. Jest to często sytuacja bardzo produktywna i satysfakcjonująca dla pracownika. Osoba, która doświadcza immersji, jest w pełni skoncentrowana na realizacji celów, co może prowadzić do wyższej efektywności i lepszej jakości pracy.

Środowisko pracy

Zanurzenie w pracy jest również zależna od fizycznego środowiska, w którym znajduje się pracownik. Przyjazne i odpowiednio zaprojektowane miejsce pracy, które sprzyja koncentracji i minimalizuje rozproszenia, może wspierać całkowitą koncentrację na zadaniach (więcej o tym w rozdziale 3, uwzględniającym m.in. wystąpienie dr Joanny Jurgi czy Marioli Bitner).

Atmosfera w zespole i styl zarządzania mogą wpływać na to, jak bardzo pracownik czuje się zaangażowany i zanurzony w swojej pracy. Kultura, która promuje autonomię, kreatywność i współpracę, może sprzyjać łatwości wchodzenia w stan immersji.

Technologie i narzędzia pracy

W dobie pracy zdalnej oraz nowoczesnych technologii, immersja w pracy może być wspierana przez zaawansowane narzędzia do komunikacji, zarządzania projektami czy analizy danych. Poprzez użycie zaawansowane technologie audio-video mogą zwiększać immersję, zwłaszcza w zdalnym lub hybrydowym środowisku pracy, dzięki mniejszej ilości rozproszeń, błędów, niedogodności (muszę pomyśleć jeszcze nad tym zdaniem, chodzi mi o to, że jak technologia działa dobrze, to nie wkurwia, co bywa rozpraszające)

Im bardziej narzędzia pracy są zintegrowane, dostosowane do potrzeb pracownika i poddane automatyzacjom, tym łatwiej może on osiągnąć stan immersji, unikając frustracji związanej z przerywaniem pracy czy złożonością systemów.

Kreatywność i innowacja:

W pewnych zawodach, zwłaszcza kreatywnych, immersja może być kluczem do generowania innowacyjnych pomysłów i rozwiązań. Tworzenie przestrzeni, która sprzyja kreatywności i pozwala na głębokie zanurzenie w proces twórczy, może przynieść znaczące korzyści zarówno dla pracownika, jak i organizacji.

‍

^[1] Teoria dwuczynnikowa Herzberga (Herzberg's Two-Factor Theory) -Frederick HerzbergOpis: Herzberg podzieliłczynniki motywacyjne na motywatory (związane z treścią pracy) i czynnikihigieniczne (związane z otoczeniem pracy). Jego badania sugerują, że tylkomotywatory mogą prowadzić do wysokiego zaangażowania i satysfakcji.Zastosowanie: Teoria ta możebyć użyta do projektowania środowiska pracy, które sprzyja immersji, poprzezskupienie się na motywatorach takich jak osiągnięcia, uznanie, czyodpowiedzialność.Pokaż mniej

‍^[2] Teoria samostanowienia (Self-Determination Theory) - Edward Decii Richard RyanOpis: Teoria samostanowienia skupia się na trzechpodstawowych potrzebach: autonomii, kompetencji i relacji, które muszą byćzaspokojone, aby człowiek czuł się zmotywowany i zaangażowany.

Ewolucja idei

Dyskusja na temat hybrydowego modelu pracy nie zaczęła się dopiero w 2019 roku, a pandemia nie jest jednoznacznym początkiem tej historii. Już wcześniej rozważano możliwości pracy z różnych miejsc i ich potencjalne korzyści.

Pojęcie telepracy pojawiło się już za sprawą Jack Nillesa w szerszej świadomości, w latach 70. Nilles pracował nad projektami dla NASA i Departamentu Obrony USA, a jego badania dotyczyły wpływu technologii na pracę. W ramach podjętych badań Nilles zaproponował koncepcję telepracy jako sposobu na redukcję konieczności codziennych dojazdów do pracy dzięki wykorzystaniu technologii komunikacyjnych.

Badania Jacka Nillesa nad telepracą w latach 70. miały kluczowe znaczenie dla rozwoju tej formy pracy. Nilles wykazał, że telepraca mogłaby znacząco zredukować codzienne dojazdy, co przyniosłoby korzyści ekologiczne i społeczne w postaci zmniejszenia emisji zanieczyszczeń oraz odciążenia infrastruktury transportowej.

Telepraca miała również zaoferować pracownikom większą elastyczność w zarządzaniu czasem, co wpłynęłoby na wzrost odczuwalnej satysfakcji oraz większone zaangażowanie. Dla firm telepraca stanowiła sposób na obniżenie kosztów operacyjnych, zwłaszcza związanych z utrzymaniem biur. Ponadto Nilles zauważył, że wdrożenie telepracy wymagało zmiany tradycyjnych modeli zarządzania, polegającej na zaufaniu do pracowników i koncentracji na wynikach. Jego badania wykazały, że telepraca mogła zmniejszyć stres i poprawić jakość życia pracowników. Prace Nillesa stworzyły fundamenty dla dalszego rozwoju telepracy, która stała się kluczowa w XXI wieku.

Wszystko to, o czym mówił Nilles ponad 60 lat temu, pozostaje aktualne do dziś, ale pytań pojawiło się więcej. Narracja orbitująca w rzeczywistości postpandemicznej nic właściwie nie wnosi oprócz poczucia, że powinniśmy wszelkimi środkami „zwabić” pracowników z powrotem do biur, by wymazać ze świadomości społecznej możliwość pracy zdalnej, jakby pandemicznego testu tej formy współpracy nigdy nie było.

Spotyka się to z oczywistym oporem pracowników, którzy tę formę pracy zdalnej sobie cenią, często nie widząc korzyści z przebywania w biurze. Jednak faktem jest, że poziom satysfakcji z pracy spada (patrz ramka) wśród pracowników pracujących głównie na home office.

Pociąga to kolejne konsekwencje. Jak udowadnia badanie National Bureau of Economic Research, pracownik niezadowolony z pracy ma coraz mniej motywacji, by w ogóle pojawiać się w biurze, przez co mamy do czynienia z błędnym kołem. Do czego zatem służy nowoczesne biuro?

Jednym z głównych czynników wpływających na spadek satysfakcji jest izolacja społeczna. Pracownicy, którzy pracują wyłącznie zdalnie, mogą czuć się odcięci od zespołu i organizacji, co prowadzi do poczucia osamotnienia i obniżonego morale. Badania wykazują, że długotrwała izolacja może prowadzić do zwiększenia poziomu stresu i zmniejszenia zadowolenia z pracy (Theseus).

Praca w biurze często sprzyja tworzeniu więzi społecznych, które są trudniejsze do utrzymania w środowisku w pełni zdalnym. Pracownicy zdalni mogą odczuwać brak spontanicznych rozmów i interakcji, które często budują poczucie wspólnoty i przynależności (McKinsey & Company).

Choć praca zdalna może poprawiać work-life balance, paradoksalnie może również prowadzić do jego zaburzenia. Zacieranie się granic między czasem pracy a odpoczynkiem może powodować, że pracownicy mają trudności z całkowitym „wyłączeniem się” po godzinach pracy, co wpływa na ich ogólne zadowolenie (Harvard Business School).

Dyskutuje się też szeroko o wskaźnikach procentowych zajętości biurek, jako jednym z kwantyfikatorów jakości pracy workplace managera, co powoduje frustrację, gdyż ten rzadko przekracza 40% w wielu organizacjach o hybrydowym modelu zarządzania – jak wspominała podczas panelu na konferencji Karolina Dudek, z Colliers.

Wydaje się konieczne znalezienie nowego punktu widzenia, zadania nowych pytań i świeżego startu w rozmyślaniach na temat natury pracy, naszej z niej satysfakcji, znalezienia nowych podwalin i zbudowaniu fundamentu, na którym wzniesie się dojrzały model hybrydowy.

Aby zrozumieć, w jaki sposób możemy zbudować nowy, dojrzały model hybrydowy, warto sięgnąć po perspektywy, które wychodzą poza tradycyjne ramy myślenia o pracy. W tym kontekście szczególnie cenne mogą być przemyślenia Tomasza Stawiszyńskiego, który jako filozof i publicysta potrafi łączyć zagadnienia filozoficzne z realiami współczesnego życia. Jego refleksje na temat kondycji współczesnego człowieka i wyzwań, jakie niesie nowoczesny świat, mogą dostarczyć nam kluczowych wskazówek do zrozumienia, jak przedefiniować naszą relację z pracą w erze hybrydowej.

Filozoficzne refleksje

Tomasz Stawiszyński to polski filozof, eseista, publicysta i autor książek (m.in. “Ucieczka od bezradności”, “Reguły na czas chaosu”), znany przede wszystkim ze swoich prac na styku filozofii, psychologii i kultury. Jest także cenionym komentatorem, który regularnie wypowiada się na tematy związane z kondycją współczesnego człowieka, jego doświadczeniami i wyzwaniami, jakie niesie nowoczesny świat. Stawiszyński prowadzi programy radiowe i podcasty, takie jak "Skądinąd" czy "Godzina Filozofów", w których porusza kwestie związane z filozofią życia, społecznymi dylematami oraz kondycją psychiczną w obliczu globalnych zmian.

Jako filozof i publicysta jest wartościowym ekspertem na konferencji poświęconej hybrydowym środowiskom pracy, ponieważ jego przemyślenia i analizy dotyczące ludzkiej natury, sensu życia oraz wpływu technologii na codzienne doświadczenia, dostarczają głębszej refleksji na temat tego, jak zmieniające się warunki pracy wpływają na nasze życie, psychikę i społeczne relacje.

Jego spojrzenie na kondycję współczesnego człowieka, zwłaszcza w kontekście narastającej roli technologii i zmian społecznych, jest szczególnie cenne w dyskusjach na temat hybrydowych środowisk pracy, które łączą wymiar cyfrowy z fizycznym.